Het zien van een "H", "L" of een gemarkeerd getal op een laboratoriumrapport kan verontrustend zijn. De belangrijkste eerste stap is om een gemarkeerd resultaat te onderscheiden van een diagnose . Een referentiebereik is een vergelijkingsinstrument, geen definitief oordeel. Een waarde kan net buiten het bereik vallen om redenen die weinig met een ziekte te maken hebben, terwijl een waarde binnen het bereik niet garandeert dat alles normaal is.
De huidige richtlijnen van MedlinePlus over het interpreteren van laboratoriumresultaten en van de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) over tests die in de klinische praktijk worden gebruikt , benadrukken dat laboratoriumresultaten in hun context moeten worden geïnterpreteerd: de testmethode, het referentiebereik van het laboratorium zelf, uw leeftijd en andere gezondheidsinformatie, symptomen, medicijnen, voorbereiding en soms eerdere resultaten spelen allemaal een rol.
Een referentiebereik wordt doorgaans vastgesteld op basis van metingen bij een groep mensen die is geselecteerd om een gezonde populatie voor de betreffende test te vertegenwoordigen. Het biedt het laboratorium een praktisch referentiebereik voor vergelijking. Dit betekent niet dat elke gezonde persoon binnen dit bereik moet vallen of dat elke persoon daarbuiten een ziekte heeft.
MedlinePlus merkt specifiek op dat gezonde mensen soms resultaten buiten het referentiebereik kunnen hebben, en dat mensen met gezondheidsproblemen soms resultaten binnen het referentiebereik kunnen hebben. Daarom moet een rapport worden gelezen in samenhang met de symptomen, de medische voorgeschiedenis, andere tests en de reden waarom de test is aangevraagd.
Een ander belangrijk onderscheid is dat een referentie-interval niet altijd hetzelfde is als een klinische beslissingsdrempel . Sommige tests worden geïnterpreteerd aan de hand van diagnostische grenswaarden, behandelingsdoelen, risicocategorieën of aandoeningsspecifieke doelen in plaats van een eenvoudige "normaal versus abnormaal"-range.
Je lichaam is chemisch gezien niet constant van uur tot uur of van dag tot dag. Hormonen, bloedcellen, elektrolyten, enzymen en vele andere waarden kunnen binnen een persoonlijk bereik variëren. Een enkele meting kan iets boven of onder het laboratoriuminterval uitkomen, zelfs als er geen aanhoudend probleem is.
Dit is een van de redenen waarom artsen vaak niet alleen naar een enkel getal kijken, maar ook naar trends . Een stabiele waarde die al jaren vergelijkbaar is, kan een andere betekenis hebben dan een resultaat dat abrupt is veranderd ten opzichte van een recente basislijn.
Sommige tests zijn gevoelig voor wat er is gebeurd voordat het monster werd afgenomen. Volgens de richtlijnen van MedlinePlus over de voorbereiding op laboratoriumtests kunnen eten en drinken, intensieve lichaamsbeweging, roken, alcohol, seksuele activiteit en ander gedrag bepaalde resultaten beïnvloeden. Voor sommige tests is vasten vereist; voor andere niet.
Vasten zonder dat je daartoe opdracht hebt gekregen, kan ook niet nuttig zijn. De veiligste aanpak is om de instructies voor die specifieke test te volgen in plaats van een algemene regel toe te passen.
Geneesmiddelen op recept, vrij verkrijgbare producten, vitaminen en supplementen kunnen laboratoriummetingen beïnvloeden of testmethoden verstoren. Dat betekent niet dat het medicijn schadelijk is of dat u ermee moet stoppen. Het betekent wel dat de persoon die de uitslag interpreteert, moet weten welke medicijnen u gebruikt en wanneer u deze voor het laatst heeft ingenomen.
Stop niet met het innemen van voorgeschreven medicijnen om een laboratoriumwaarde te "normaliseren", tenzij de behandelend arts u dat adviseert.
MedlinePlus waarschuwt dat laboratoria verschillende instrumenten, methoden, eenheden en referentiebereiken kunnen gebruiken. Een resultaat van een laboratorium moet worden geïnterpreteerd aan de hand van het bereik dat op dat rapport staat vermeld, en niet aan de hand van een bereik dat is overgenomen van een website of een ander laboratorium.
Als een arts een trend over een langere periode volgt, kan het gebruik van hetzelfde laboratorium, indien mogelijk, de vergelijking vergemakkelijken. Een verandering in methode of eenheden kan ervoor zorgen dat twee getallen meer van elkaar verschillen dan ze in werkelijkheid doen vermoeden.
Recente ziekte, herstel, ontstekingen, veranderingen in eet- of vochtinname en andere kortstondige omstandigheden kunnen sommige metingen tijdelijk beïnvloeden. De FDA merkt op dat de algemene gezondheid en medische voorgeschiedenis de testresultaten kunnen beïnvloeden. Een tijdelijke afwijking kan terugkeren naar de basislijn nadat de onderliggende oorzaak is verholpen, hoewel het al dan niet nodig is om de test te herhalen, afhankelijk is van de specifieke test en de klinische context.
Geen enkel meetsysteem is volledig vrij van variatie. Verzameling, transport, opslag en analysemethoden kunnen allemaal de resultaten beïnvloeden. Laboratoria gebruiken kwaliteitscontrolesystemen om deze effecten te minimaliseren, maar een arts kan een verrassend resultaat herhalen of bevestigen wanneer dit niet past bij de rest van het klinische beeld.
Een bruikbare interpretatie moet meer doen dan alleen "hoog" of "laag" zeggen. Het moet antwoord geven op een aantal praktische vragen:
De meeste afwijkende resultaten zijn niet automatisch een spoedgeval. In sommige gevallen is het echter wel raadzaam om de resultaten niet langer routinematig te interpreteren, maar direct klinisch te beoordelen.
De Amerikaanse laboratoriumregelgeving vereist dat laboratoria de verantwoordelijke persoon onmiddellijk waarschuwen wanneer een test een levensbedreigende situatie of een kritieke, alarmerende of paniekwaarde aangeeft. De exacte drempelwaarde is afhankelijk van de test en het laboratorium. Als u te horen krijgt dat een resultaat kritiek is, volg dan de instructies op in plaats van af te wachten of het vanzelf verandert. Raadpleeg de interpretatierichtlijnen van CMS voor laboratoria met betrekking tot de rapportageverplichting voor kritieke resultaten.
Gebruik een ogenschijnlijk geruststellende laboratoriumwaarde niet als reden om ernstige symptomen te negeren. Spoedeisende symptomen zoals ernstige ademhalingsproblemen, hevige pijn of druk op de borst, flauwvallen, plotselinge verwardheid, plotseling onvermogen om te spreken of normaal te bewegen, of hevige bloedingen vereisen onmiddellijk medisch onderzoek. De richtlijnen voor spoedeisende zorg van MedlinePlus noemen deze redenen om direct medische hulp in te roepen.
Een licht geïsoleerde afwijking kan anders worden behandeld dan meerdere gerelateerde afwijkingen, een waarde die steeds verder van de basislijn afwijkt, of een resultaat dat bij herhaalde tests afwijkend blijft. Deze patronen vormen op zichzelf geen diagnose, maar ze zijn wel een sterkere reden voor een arts om de oorzaak te onderzoeken.
U kunt de kwaliteit van het volgende gesprek met uw arts verbeteren door de details te verzamelen die de uitkomst interpreteerbaar maken:
Een goede uitleg moet u meer bieden dan alleen geruststelling of paniek. U moet begrijpen wat de test meet, waarom uw waarde buiten het referentiebereik kan vallen, of de mate en het patroon van de verandering ertoe doen, welke informatie het resultaat had kunnen beïnvloeden en wat de volgende stap is .
Als de verklaring alleen gebaseerd is op "het getal is rood" of "het is nauwelijks afwijkend, dus negeer het", is deze mogelijk onvolledig. Omgekeerd, als een enkel, mild signaal wordt aangevoerd als bewijs van een ziekte zonder de rest van het plaatje in ogenschouw te nemen, is dat ook een onvolledige interpretatie.
Het doel is niet om elke laboratoriumwaarde netjes binnen een aangegeven interval te laten vallen. Het doel is om te bepalen of de uitslag voor u , in de juiste context, betekenisvol is en of deze van invloed is op wat er vervolgens moet gebeuren. Een arts die de reden voor de test, uw symptomen, medische geschiedenis, medicatie en eerdere resultaten kent, is het best in staat om die inschatting te maken.